zo 9 dec 2018  om 19.30 uur
Voorganger: Ds. Lennart Heuvelman
Cantate 2e Adventsvesper Grote Kerk

Cantate vesper met de 1e koraalcantate van Max Reger

"Vom Himmel hoch da komm ich her"

De Duitse componist Max Reger (1873-1916) is veelal bekend vanwege zijn orgelwerken. Hij heeft naast orkestwerken, pianowerken, kwart — en kwintetten, ook 5 kerkelijke cantates geschreven. De cantate "Vom Himmel hoch" dateert uit 1903 en is zijn eerste koraalcantate. De eerste uitvoering ervan was op 20 december 1903 in de Garnisonskirche in Potsdam. Deze cantate is geschreven voor: 4 solostimmen (SATB), 2 Solo- Violinen, Kinderchor und Gemeindesang mit Beggleitung der Orgel oder des Harmoniums.
Eén van Reger's bekendste uitspraken luidt: "Jullie protestanten weten niet wat voor schat er verborgen ligt in uw koralen". Deze uitspraak kan gestoeld zijn op het gegeven dat Reger vanaf 1886 organist was van de Rooms Katholieke St. Michaelkirche in Weiden. Deze kerk werd ook door de Lutherse gemeente gebruikt. Wellicht dat Reger hier kennismaakte met het protestantse koraal.
De opzet van deze cantate is eenvoudig, net zoals de harmonieën. De solosopraan partij is gedacht voor een kinderstem. De cantate opent verwachtingsvol met twee maten orgelsolo. Tegenover de relatief hoog genoteerde orgelpartij (hemels-hoog) vangt de 1e viool laag aan en volgt de 2e viool.
Na deze verwachtingsvolle inleiding volgt het eerste vers in alle eenvoud.
Bij vers 5 moet het kind een 'stevige tekst' zingen: so merket nun das Zeichen recht, die Krippe, Windelein so schlecht, da findet ihr das Kind gelegt, das alle Welt erhâlt und trâgt, das alle Welt erhâlt und trâgt.
Reger plaatst hier een zoete melodie tegenover en opeens klinkt er in de violen "Stille Nacht".
Bij vers 6 beaamt de, tot nu toe zwijgende, gemeente de boodschap van de engelen zoals die in de voorgaande verzen klonk. Des lasst uns alle frôhlich sein, und mit den Hirten gehn hinein, zu sehn, was Gott uns hatt beschert, mit seinem lieben Sohn verehrt.
Bij vers 7 is het aardig op te merken dat Reger bij de verkleinwoorden 'Kindelein' en 'Jesulein' ook kleine notenwaarden gebruikt.
In vers 8 vinden we de melodie in de orgelpartij terwijl de melodische vocale lijn op een enkel moment melancholisch, verzuchtend is. Het 9e vers is het eerste vers waar meerstemmigheid tot klinken komt. De overgang van het 9e naar het 10e vers is eenvoudig en subtiel. De contrastwerking van de inzet van verschillende klankkleuren in de begeleiding werkt hier heel goed: voor het eerst sinds vers 6 klinkt hier een orgelzetting met pedaal en wordt de melodie gezongen door een mannenstem. In het 11e vers benadrukt de componist de tekstexpressie door gaandeweg de instrumentatie en dynamiek te laten toenemen.
Vers 13:
     
   
 
   
Ach, mein herzliebes Jesulein, mach dir ein rein, sanft Bettelein, ach, mein liebes Jesulein, zu ruhn in meines Herzens Schrein, dass nimmer, nimmer ich vergesse dein, dass nimmer vergesse dein, dass nimmer, nimmer ich vergesse dein, nimmer vergesse dein.
Dit vers heeft het karakter van een wiegeliedje. De zangstemmen zingen de melodie "Stille Nacht" In het 14e vers is zowel in tekst als in de muzikale uitwerking sprake van vrolijkheid.
De ritmiek van het "Stille nacht" wordt voortgezet in beide vioolpartijen.
In het 15e vers zingen koor, kinderen en gemeente samen en ook de violen jubelen mee. In deze cantate maken we kennis met een fijnbesnaarde Reger. Ook zien we in deze cantate het voorbeeld van een grootse compositie die al snel door een kleine bezetting kan worden uitgevoerd en waarbij kinderen een belangrijke rol krijgen toebedeeld.
Op zondagavond 9 december zal deze mooie cantate tot klinken worden gebracht door de Naarder Cantorij. Van harte hoop ik dat er enkele kinderen meezingen om in de geest van Luther en Reger dit werk uit te voeren. Op het orgel Wybe Kooijmans en verder werken mee Mary-Ann Eessaar en Angela Moya op viool.
Ike Wolters

Liturgie
 

terug

Laatste nieuws

Blog


Inspiratiedag Kerk in Actie Inspiratiedag Kerk in Actie

6 April - Een dag over contextueel Bijbellezen buiten & binnen de vesting in Naarden.
Thema: Kwetsbaar
Klik voor meer informatie

lees meer »
 

Iedereen is welkom! Iedereen is welkom!

Bij ons is iedereen welkom!
Dat werd in de week van 7 januari weer eens duidelijk toen aan de gevel van het kantoor van de Protestantse Gemeente Naarden de regenboogvlag werd opgehangen. 

lees meer »
 
-------------- --------------

Maart 

Een Nederlands boek uit de middeleeuwen, oorspronkelijk in het Latijn geschreven, is nog steeds interessant. Dat is “De navolging van Christus” (“De imitatio Christi”, +- 1440) van Thomas a Kempis (ofwel Thomas uit Kempen, tussen Krefeld en Venlo in). Het is een verzameling teksten en spreuken over het leven als Christen. Een eenvoudig leven, dicht bij de bron van het Evangelie.  Hij leefde uit de leer van de Moderne Devotie, een mystieke stroming in de rooms-katholieke kerk van zijn tijd die ook door protestanten werd en wordt gewaardeerd. Het gaat volgens hem in het gelovig leven om geloof en vertrouwen.
De priesters in zijn leefgemeenschap raadt hij bijvoorbeeld aan, als zij de eucharistie gaan vieren: “Breng jezelf met volle zelfverloochening en met volkomen overtuiging op het altaar van je hart (..) door je lichaam en ziel gelovig aan Mij, God, toe te vertrouwen.” Mooie wijze woorden ook voor ons in deze  voorbereidingstijd voor Pasen.
40 Dagen noemen we de periode die dit jaar van 6 maart tot 21 april duurt. Met zes zondagen en de zevende is de Paasochtend. Veertig, want dat betekent in Bijbelse taal: veel, bijna té veel. Een tijd die je maar moeilijk uit kunt houden. Door wat er in gebeurt of in ons geval door waar je aan denkt.
Het lijden van Jezus staat centraal in de 40dagentijd. Zijn lijden naar geest en lichaam. En zoals ná zijn dood en opstanding in de brieven van zijn volgelingen wordt beschreven, hij heeft dat voor ons doorstaan. Hij deed wat hij moest doen, het was hem niet te veel.
Kunnen wij Christus Jezus navolgen, “imiteren”? In zijn liefde voor mensen, zijn eerbied voor God, zijn trouw aan de opdracht van zijn leven en zichzelf? Dat wij dat geloof en vertrouwen in ons leven mogen ontdekken, vieren, opbouwen en verder dragen. Ook als het bijna te veel lijkt.
VL

 

lees meer »